آشنایی با شرکت های دانش بنيان و قوانين مربوط:
آشنایی با شرکت های دانش بنيان و قوانين مربوطه
»شركتها و مؤسسات دان شبنيان«، شركت يا موسسهی خصوصي و يا تعاوني است كه به منظور ه مافزايي علم و ثروت، توسعه اقتصاد دان شمحور، تحقق اهداف علمي و اقتصادی (شامل گسترش و كاربرد اختراع و نوآوري) و تجاريسازي نتايج تحقيق و توسعه (شامل طراحي و توليد كالا و خدمات) در حوزه فناوريهاي برتر و باارزش افزودهی فراوان به ويژه در توليد نر مافزارهای مربوط تشکيل م یشود.
1- انواع شرکتهای دانش بنيان
1-1- شرکتهایی که فقط اعضای هيات علمی مالک آن هستند.
در صورتي كه سهام دانشگاه كمتر از 50 درصد باشد ، شركت دان شبنيان، شركتي خصوصي است كه بايد تابع قانون تجارت باشد و در اداره ثبت شركتها ثبت شود.
1-2- شرکتهایی که دانشگاهها نيز در آن مالکيت دارند.
درصورتيكه سهام دانشگاه 50 درصد يا بيشتر باشد، شركت دانشبنيان، شركتي دولتي است.
2- شاخصهای عمومی و اختصاصی تشخيص شرکتها و مؤسسات دانش بنيان و دانش بنيان نوپا
2-1- شرکتهای دانش بنيان
شاخصهای تشخيص شرکتهای دانشبنيان به دو دسته شاخصهای عمومی و اختصاصی تقسيم ميشوند. شرکتهای متقاضی باید علاوه بر شاخصهای عمومی، شرایط مشخ صشده در یکی از سه دسته شاخصهای اختصاصی را نيز احراز نمایند.
2-1-1- شاخصهای عمومی
• حداقل دو سوم از اعضای هيات مدیرهی شرکت، حداقل دو مورد از شرایط ذیل را احراز کنند:
- حداقل دارای مدرک کارشناسی باشند.
- حداقل سه سال سابقهی فعاليت کاری یا علمی در حوزهی فعاليت شرکت و یا سابقهی مدیریتی داشته باشند.
- حداقل یک اختراع ثبتشدهی ارزیاب یشد هی داخلی یا یک اختراع بينالمللی مرتبط با حوزهی کاری شرکت داشته باشند.
- نيمی از درآمد ناشی از فروش محصولات و خدمات دانشبنيان از طریق قرارداد باشد.
(به استثناي شرکتهایی که در مرحلهی تجاريسازي اولين کالاي دان شبنيان هستند ،مشروط بر آنکه داراي توليد پایلوت موفق همراه با استاندارد و داراي بازار مطمئن یا اعلام نياز معتبر همراه با قرارداد توليد کالا باشند.)
- سابقه بيمه پرداختی برای حداقل 3 نفر از کارکنان تمام وقت شرکت، حداقل 6 ماه باشد.
- عدم سوءسابقه و تخلفات مکرر در انجام تعهدات قبلی با وجود امکان انجام تعهدات.
2-1-2- شاخصهای اختصاصی
شرکت متقاضی باید علاوه بر دارا بودن شاخصهای عمومی، واجد کليه شرایط اختصاصی در یکی از دستهبندیهای زیر نيز باشد:
2-1-2-1- شرکتهاي توليدي محصولات دانش بنيان
- توليدکنندهی کالاي دان شبنيان (مطابق فهرست مصوب).
- نهادینهسازي و بوميسازي دانش فنی از طریق تحقيق و توسعه.
- داراي گواهينامهی انطباق استاندارد یا تأیيدی هی معتبر.
- نسبت نيروي انسانی تمام وقت در بخشهای غيرپشتيبانی شرکت با درجه کارشناسی و بالاتر فعال در بخشهای مرتبط با توليد کالاهاي دان شبنيان شرکت به کل کارکنان تمام وقت، حداقل 30 درصد باشد.
- هزینهی تحقيق و توسعه حداقل 7 درصد فروش ساليانهی شرکت باشد.
- عرضهی کالاي دان شبنيان یا ارتقاي آن هر دو سال یکبار باشد.
2-1-2-2- شرکتهاي تحقيق و توسعه و خدمات طراحی مهندسی
- فعاليت تحقيق و توسعه و خدمات طراحی مهندسی مرتبط با یکی از کالاهاي دان شبنيان باشد.
- نسبت نيروي انسانی تمام وقت در بخشهای غيرپشتيبانی شرکت با درجه کارشناسی و بالاتر فعال در بخشهای مرتبط با خدمات تحقيق و توسعه و طراحی مهندسی شرکت، به کل کارکنان تمام وقت، حداقل 50 درصد باشد.
- حداقل یک کالا یا خدمت جدید یا بهبودیافته و یا بهبود فرایند در یک سال گذشته عرضه شده باشد.
- توليد شرکت حداکثر در حد توليد نمونه آزمایشی یا پایلوت باشد.
2-1-2-3- شرکتهاي خدمات تخصصی دانشبنيان
- انطباق نوع خدمت با فهرست مصوب.
- نسبت نيروي انسانی تمام وقت در بخشهای غيرپشتيبانی شرکت با درجه کارشناسی و بالاتر فعال در بخشهای مرتبط با ارایه خدمات تخصصی دان شبنيان شرکت، به کل کارکنان تمام وقت، حداقل 50 درصد باشد.
- هزینه تحقيق و توسعه مرتبط با خدمات تخصصی دان شبنيان حداقل 7 درصد فروش ساليانه شرکت باشد.
- حداقل درآمد ساليانهی شرکت برابر یک ميليارد ریال به قيمت ثابت سال 91 باشد.
2-2- شرکتهای دانش بنيان نوپا
شرکتهای دانشبنيان نوپا باید همهی شاخصهای زیر را احراز نمایند:
- توليدکننده و یا داراي برنامه طراحی و توليد کالاي دان شبنيان مورد تایيد مرکز رشد یا پارك علم و فناوري مربوط یا ستاد فناوري راهبردي مربوط باشد.
- نهادینهسازي و بوميسازي دانش فنی از طریق تحقيق و توسعه صورت پذیرد.
- داراي عملکرد تحقيق و توسعه باشد.
- شرکت داراي 2 نفر نيروي انسانی تمام وقت باشد.
- حداقل یک سال از تاریخ ثبت آن گذشته باشد.
- عدم سوءسابقه و تخلفات مکرر در انجام تعهدات قبلی باشد.
- دوسوم اعضاي هيات مدیره داراي حداقل دو مورد از شرایط زیر باشد:
- حداقل مدرك کارشناسی
- حداقل 3 سال سابقه کاري یا علمی مرتبط یا سابقه مدیریتی o حداقل یک اختراع تایيد شده
3- چگونگي ايجاد شركتهاي دانشبنيان
دانشگاهها و واحدهاي پژوهشي پس از تصويب امكان تاسيس شركتهاي دانشبنيان در آييننامهی مالي و معاملاتي خود در هيات امنا، ميتوانند شروع به تشكيل شركتهاي دانشبنيان نمایند. هر شركت دانشبنيان به پيشنهاد تعدادي از اعضای هيات علمي و تصويب دانشگاه يا واحد پژوهشي تاسيس خواهد شد و يا توسط دانشگاه و واحد پژوهشي به اعضای هيات علمي پيشنهاد ميشود.
دانشگاهها و واحدهاي پژوهشي به صورتهاي زير ميتوانند در شركتهاي دانشبنيان سهامدار باشند:
- به جهت اعتبار دانشگاه يا واحد پژوهشي، بخشي از سهام شركت دانشبنيان به نام دانشگاه يا واحد پژوهشي ميشود. (حداقل 5 درصد)
- به دليل استفاده از مورد يا موارد مشخصي از يافتههاي پژوهشي دانشگاه یا واحد پژوهشي در شركت ، بخشي از سهام شركت با توافق سهامداران (دانشگاه يا واحد پژوهشي و ديگر سهامداران حقيقي يا حقوقي) به نام دانشگاه يا واحد پژوهشي ميشود. (در هر مورد استفاده، بنا بر ارزش موضوع استفاد هشده، سهام مربوطه ميتواند از 1 تا 100 درصد باشد.)
- به علت سرمايهگذاري مستقيم دانشگاه، بخشي از سهام شركت دانشبنيان به نام دانشگاه است. (درصد، متناسب با ميزان سرمايهگذاري است.)
- به جهت خدمات ديگري كه دانشگاه به شركت دانشبنيان ارایه ميدهد، بخشي از سهام به نام دانشگاه ميشود. (متناسب با ميزان خدمات)
- اگر شركت دانشبنيان دولتي باشد، بدون نياز به ارایهی هيچ خدماتي، حداقل 50 درصد سهام به نام دانشگاه يا واحد پژوهشي است.
- هر دانشگاه در سال نخست ميتواند يک شرکت مادر تخصصی راهاندازی کند.
- ايجاد اين شرکتها با همکاری شهرداریها يا مشارکت دانشگاههای منطقه در اولويت میباشد.
تبصره1: شركت دانشبنيان ب هصورت شركتي و مستقل از تشكيلات دانشگاه اداره ميشود و دانشگاه به ميزان سهامي كه در شركت دانشبنيان دارد، در مديريت آن تاثيرگذار بوده و در سود و ضرر آن شريك است.
تبصره 2: سازمانهاي حقوقي (خصوصي يا دولتي) خارج از دانشگاه، متناسب با ميزان سرمايهگذاري خود، ميتوانند سهامدار شركت دانشبنيان باشند. (شكلگيري شركتهاي دانشبنيان با مشاركت صنايع دولتي يا خصوصي و دستگاهها و سازمانهاي اجرایي در موفقيت آ نها تاثير دارد.) در صورتی که بيش از50 درصد سهام اينگونه شرکتها دولتی باشد، بايد به تصويب هيات وزيران برسد.
تبصره 3: رييس و معاونين دانشگاه و واحد پژوهشي در زمان تصدي مسووليت، ميتوانند سهامدار شركتهاي دانشبنيان شوند؛ و ليكن هيات مديره و مدیرعاملی اينگونه شرکتها را تا زمان تصدی مسووليت نميتوانند داشته باشند.
تبصره 4: در شركتهاي دانشبنيان خصوصي، اعضای هيات علمي دانشگاهها و واحدهاي پژوهشي، متناسب با ميزان وقتگذاري و نوع فعاليت در شركت (علاوه بر انجام وظايف دان شبنيان) يا متناسب با ميزان مشاركت در مالكيت فكري موضوعي كه در شركت استفاده ميشود و يا متناسب با ميزان سرمايهگذاري واقعي (نه اسمي) كه در شركت دارند، سهامدار ميشوند.
تبصره 5: در شركتهاي دانشبنيان خصوصي، افراد حقيقي داخل يا خارج از دانشگاه يا واحد پژوهشي (غير از اعضای هيات علمي) ميتوانند به دلايل خاص و يا شرايطي كه دانشگاه يا واحد پژوهشي تعيين ميكند، صاحب بخشي از سهام شوند.
تبصره 6: برای ایجاد شرکتهای دانشبنيان که اعضای هيات علمی، صد در صد مالکيت را دارند ،نيازی به تصویب دانشگاه نيست و احراز عضویت علمی متقاضيان تاسيس شرکت کافی است.
4- حمایتها و تسهيلات قابل اعطا به شرکتها و مؤسسات دانش بنيان
- معافيت از پرداخت ماليات، عوارض، حقوق گمرکی، سود بازرگانی و عوارض صادراتی به مدت
15 سال.
- تامين تمام یا بخشی از هزینهی توليد، عرضه یا ب هکارگيری نوآوری و فناوری با اعطای تسهيلات کم بهره یا بدون بهره بلندمدت و یا کوتاه مدت بر طبق عقود شرعی.
- اولویت استقرار واحدهای پژوهشی، فناوری و مهندسی و توليدی شرکتها و مؤسسات دان شبنيان موضوع این قانون در محل پارکهای علم و فناوری، مراکز رشد، مناطق ویژه اقتصادی و یا مناطق ویژه علم و فناوری.
- اولویت واگذاری تمام یا بخشی از سهام مراکز و مؤسسات پژوهشی دولتی قابل واگذاری بر اساس ضوابط قانون اصلاح موادی از قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و اجرای سياستهای کلی اصل چهل و چهارم قانون اساسی به شرکتها و مؤسسات دان شبنيان موضوع این قانون.
- ایجاد پوشش بيمهای مناسب برای کاهش خطرپذیری محصولات دستاوردهای دانش، نوآوری و فناوری در تمام مراحل توليد، عرضه و ب هکارگيری.
- همچنين در ماده 17 قانون برنامه پنجم توسعه کشور دولت مجاز است به منظور توسعه و انتشار فناوري و حمايت از شرك تهاي دان شبنيان اقدامات زير را انجام دهد:
- الف- حمايت مالي از پژوه شهاي تقاضا محور مشترك با دانشگا هها و موسسات آموزش عالي، پژوهشي و فناوري و حوز ههاي علميه در موارد ناظر به حل مشكلات موجود كشور مشروط به اين كه حداقل پنجاه درصد از هزين ههاي آن را كارفرماي غيردولتي تامين و تعهد كرده باشد.
- ب- حمايت مالي و تسهيل شك لگيري و توسعه شرك تهاي كوچك و متوسط خصوصي و تعاوني كه در زمينه تجار يسازي دانش و فناوري ب هويژه توليد محصولات مبتني بر فناور يهاي پيشرفته و صادرات خدمات فني و مهندسي فعاليت م يكنند و نيز حمايت از را هاندازي مراكز رشد و پار كهاي علم و فناوري از طريق بخش غيردولتی.
- ج- حماي تهاي قانوني لازم در راستاي تشويق طر فهاي خارجي قراردادهاي بي نالمللي و سرمايهگذاري خارجي براي انتقال دانش فني و بخشي از فعالي تهاي تحقيق و توسعه مربوط به داخل كشور و انجام آن با مشاركت شرك تهاي داخلي o د ـ حمايت مالي از ايجاد و توسعه بورس ايده و بازار فناوري به منظور استفاده از ظرفي تهاي علمي در جهت پاسخگويي به نياز بخ شهاي صنعت، كشاورزي و خدمات.
- د- حمايت مالي از پايان نامه ها و رساله هاي دانشجويي در راستاي ارتقاء بهره وري و حل مشكلات كشور
- و ـ تامين و پرداخت بخشي از هزينه ثبت اختراعات، توليد دانش فني و حمايت مالي از توليدكنندگان براي خريد دانش فني و امتياز اختراعات.
- تبصره1ـ دستگا ههاي اجرایي مكلفند امكانات و تجهيزات پژوهشي و تحقيقاتي، آزمايشگا هها و كارگا هها را با نرخ ترجيحي در اختيار موسسات و شرك تهاي دان شبنيان مورد تاييد شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري در چهارچوب مصوبه هيات وزيران قرار دهند.
- تبصره2ـ در راستاي توسعه و انتشار فناوري به دستگا ههاي اجرایي اجازه داده م يشود مالكيت فكري، دانش فني و تجهيزاتي را كه در چهارچوب قرارداد با دانشگا هها و موسسات پژوهشي و فناوري دولتي ايجاد و حاصل شده است به دانشگا هها و موسسات يادشده واگذار نمايند.
- تبصره3ـ سازمان ثبت اسناد و املاك كشور موظف است صرفا پس از ارایه گواهي مميزي علمي اختراعات از سوي مراجع ذ يصلاح نسبت به ثبت اختراعات اقدام نمايد.
- تبصره4ـ اعضای هيات علمي م يتوانند با موافقت هيات امنا همان دانشگاه نسبت به تشكيل موسسات و شرك تهاي صددرصد خصوصي دان شبنيان اقدام و يا در اين موسسات و شرك تها مشاركت نمايند. اين موسسات و شرك تها براي انعقاد قرارداد پژوهشي مستقيم و يا غيرمستقيم با دستگا ههاي اجرایي، مشمول قانون منع مداخله كاركنان در معاملات دولتي و تغييرات بعدي آن نيستند.
5- اهداف شرکت های دانش بنيان
- جذب و تبدیل اید هها به محصول و مشاغل پایدار.
- ه مافزایی علم و ثروت (تجار یسازی علم و دانش).
- تجار یسازی یافت ههای پژوهشی و تحقيقاتی.
- توانمندسازی دان شآموختگان به منظور ورود به فضای کس بوکار.
- حمایت، هدایت و سم تدهی در جهت نوآور یها و توليد فناور یهای برتر.
- ایجاد زمينه برای ب هکارگيری هرچه بيشتر توانمند یهای دانشگا هها و واحدهای پژوهشی در جامعه.
- ترغيب متخصصين، نوآوران، مخترعان، اعضای هيا تعلمی دانشگا هها و واحدهای پژوهشی برای فعالي تهای بيشتر در رفع نيازهای جامعه برای ترویج فرهنگ تجار یسازی در دانشگا هها و مراکز پژوهشی.
- تشویق بنگا ههای اقتصادی و دستگا ههای اجرایی به بهر هگيری از یافت ههای پژوهشی و فناور یهای شکل یافته در مراکز پژوهشی.
- ارتقای فرهنگ عمومی کارآفرینی.
6- زمينههاي فعاليت شرکتهای دانشبنيان
- انجام پژوهشهاي كاربردي و توسعهاي.
- ارایه خدمات تخصصي و مشاورهاي (خدمات علمي ، تحقيقاتي و فني).
- توليد محصولات با فناوري نوين (توسعه فناوري).
- انجام خدمات نظارتي بر پروژههاي پژوهشي، اجرایي و مشاورهاي.
- ارایهی خدمات توسعهی کارآفرینی.
- ایجاد مراکز رشد و خدمات ایجاد و توسعهی کس بوکار.
- ارایهی خدمات توسعهی محصول جدید.
- ارایهی خدمات ایجاد و توسعهی خوشههای کس بوکار.
- تشخيص فرصتهای کارآفرینی.
- انجام خدمات توسعهی فناوری.
- انجام خدمات ورود کس بوکارها به بازار بي نالملل و جهانی کردن آ نها.
- برنامهریزی و اجرای طرحهای توسعهی کارآفرینی در سطوح ملی، منطقهای و محلی.
با توجه به تعریف و کارکردهای شرک تهای دان شبنيان، این شرک تها، به عنوان بنگا ههای اقتصاد دان شبنيان، نقش محوری در ساختار این نوع اقتصاد ایفا م ینماید. شرک تهای دان شبنيان، با توجه به ویژگ یهای خود و پویایی و تطبيق با شرایط محيط پيرامونی و انعطا فپذیری بالا، ظرفيت مناسبی برای روب هرو شدن با شرایط تحریم را دارا هستند. همچنين توزیع عادلان هتر ثروت، بر اساس شایست هسالاری در چنين شرک تهایی، تاثير زیادی در عدالت اقتصادی دارد و از سوی دیگر، با توجه به توانمندتر بودن این شرک تها، در مقایسه با شرک تهای سنتی، سبب افزایش بهر هوری و کارآمدی شرک تهای دولتی واگذارشده خواهد شد. علاوه بر این، استراتژی عدم تمرکز فعالي تهای توليدی در چند شرکت بزرگ دولتی، مانع از تحریم آسان محصولات یا مواد اولي هی شرک تها م یگردد. با توجه به این که یکی از عوامل اساسی رشد توليد سران هی ملی، اقتصاد دان شبنيان و بنگا ههای اقتصادی دان شبنيان است، یکی از راهکارهای اساسی خودکفایی پایدار در محصولات استراتژیک، ارتقای فناوری و افزایش بهر هوری عوامل توليد از طریق دان شبنيان نمودن اقتصاد و توسع هی شرک تهای دان شبنيان است.
یکی از اساس یترین زیرساخ تهای اقتصاد دان شبنيان و پي شنياز تحقق استراتژی شرک تهای دان شبنيان، سرمای هی انسانی خلاق، نوآور و دانشی است که با توجه به ترکيب جمعيتی کشور ایران و جمعيت بالای جوانان تحصي لکرده و نيروی انسانی به عنوان بزر گترین و باارز شترین سرمای هی کشور، باید مورد توجه قرار گيرد و بدین ترتيب، با توانمند نمودن و تشویق و زمين هسازی فعاليت آنان در قالب شرک تهای دان شبنيان، کشور توان رویارویی با هر گونه تهدید و تحریم اقتصادی را خواهد داشت.
منابع:
.1 http://www.nmbk.blogfa.com/post-48.aspU xU
.2 http://www.iranpatent.ir/fa/index.phU pU
.3 http://bn.pnu.ac.iU rU
.4 Rasekhoon.neU tU
.5 http://www.jsic.iU rU
.6 Daneshbonyan.iU rU